بعد از ناهار رفتیم به باغ وحش . حسام السلطنه و نصرت الدوله با من در کالسکه نشستند. پیشخدمت ها و غیره هم همراه بودن.چون روز یکشنبه بود ، کوچه ها خلوت بود . همه مردم توی چمن ها خوابیده بودند. باز کالسکه ما را که می دیدند ، از اطراف دویده ، می آمدند ، هورا می کشیدند ؛ خلاصه راه دوری بود. از کوچه ها و میدان ها و غیره عبور کرده تا رسیدیم به در باغ وحش پیاده شدیم. کالسکه زیادی در باغ و کوچه بود. معلوم شد جمعیت زیادی به واسطه روز یکشنبه به باغ وحش آمده اند . رئیس باغ که مردی پیر و گوشش هم سنگین بود ، آمد … صحبت کردم. زن و مرد زیادی بود. ما از میان کوچه تنگ مرد و زن عبور می کردیم و متصل هورا می کشیدند. انصافاٌ قلباً به ما میل دارند و زیاده از حد با حرمت و ادب حرکت می کنند. خلاصه وحوش اینجا را قفس به قفس علی حده از هم جدا ساخته اند. چند حیوان عجیب اینجا بود که جای دیگر دیده نشده بود ؛ اولاً ” هیپوپوتام ” است که اسب دریایی است ؛ چیز غریبی است ؛ سه عدد بود ؛ یعنی یک جفت نر و ماده و یک بچه هم همان جا زاییده بودند. بچه هم خیلی بزرگ بود. در بیرون آب ایستاده بود و بزرگ ها توی آب بودند. غذا به دهانش می انداختند. دهانش را مثل یک دروازه باز می کرد . دندانهای بسیار درشت داشت . بسیار عظیم الجثه بود. آنچه من فهمیدم ، کرگدن دریایی است. ثانیاً میمونی بود بسیار بزرگ و کریه المنظر به عینه انسان ؛ به خصوص دست و پایش خیلی شبیه انسان است . صاحبش می رقصاند ، پا می زد. می ایستاد ، حرف می زد ، انگلیسی بلد بود. بعد جلو جلو ما راه می رفت اما متصل میل داشت دست هایش را گرفته ، راه ببرند. بعد به قفس میمونها انداختند. جست و خیز غریبی داشت. بند بازی می کرد. ثانیاً شیر و روباه بحری است که هر دو توی حوض آب بودند. دور حوض ، معجر بود. شخصی به زبان فرانسه با آنها حرف می زد. بسیار تیز هوش بودند. جثه شیر خیلی بزرگ است . تنش پشم نازکی دارد . دست و پایش به بال ماهی و پر شب پره شبیه است اما با همان ها بسیار تند راه می رفت . در کنار و وسط حوض سکویی بود ؛ صندلی گذاشته بودند. روی صندلی می رفت ، می نشست. روباهش هم شبیه به شیر بود اما کوچکتر. می رفتند زیر آب . مستحفظ سوت می زد ، همان آن از آب بیرون می آمدند ، روی سکوی حوض نشسته ، مستحفظ را ماچ می کردند. می گفت : ” یک ماچ دو ماچه ” . هر چه می خواست ، او را ماچ می کردند. بسیار تماشا داشت. رابعاً میمون های خیلی کوچک به قدر موش سلطانیه دیده شد ؛ بسیار غریب. فیل و کرگدن و شیر یال دار ، پلنگ سیاه ، ببر و غیره. مرغ و طوطی های الوان بودند. غیر از این هم بسیار جاها بود. خسته بودم ؛ نتوانستم بگردم . جمعیت هم زیاد بود. معاودت به منزل شد.

از سفرنامه ناصرالدین شاه به فرنگستان – ص ١١۴ و ١١۵

ضمن عرض معذرت وپوزش از شما سروران گرامی وبازدیدکنندگان عزیز جهت باز نشدن بعضی از تصاویر از شما دعوت میکنم جهت تماشای کمیاب ترین عکسهای قدیمی قاجار به آدرسhttp://www.malijak.blogfa.com/

مراجعه نمایید۰باتشکر ا. آرامی

عکس های آنتوان سوروگین یکی از منابع معتبر تصویری از ایران ۱۰۰ سال پیش است که در بسیاری از تحقیقات تاریخی درباره این دوره ایران مورد استفاده قرار گرفته است.
آنتوان سوروگین ۱۰۰ سال در ایران زندگی کرد و در یکی از حساس ترین دوره های تاریخی ایران، از زمان ناصرالدین شاه تا رضا پهلوی، عکاسی کرده است.
او که زندگی پر ماجرایی داشته و از سرامدان عکسی تاریخ ایران به حساب می آید قربانی بازی های سیاست شد و پایان تلخی بر زندگی حرفه ای او رقم خورد.
او که ارمنی الاصل و فرزند یک دیپلمات روس در سفارت روسیه در تهران بوده، سال های پایانی ۱۸۳۰ (۱۲۱۰ شمسی) در تهران به دنیا آمد و در تهران هم فوت کرد و در مقبره خانوادگی اش در تهران دفن است.
واسیل دو سوروگین، پدر او که در سفارت روسیه در ایران دیپلمات بوده، با آجین خانم ازدواج کرده بوده که حاصل این ازدواج چهار پسر و سه دختر بوده است. در پی مرگ پدر خانواده که در جریان یک حادثه اسب سواری اتفاق افتاد، آجین خانم فرزندان خود را به زادگاهش در تفلیس برد ولی به دلیل فشار اقتصادی مجبور شدند که به شهر کوچک تری کوچ کنند، درهمین شهر بود که پسرها به مدرسه رفتند.
آنتوان بعد از اینکه درسش تمام شد به تفلیس رفت تا در نقاشی تحصیل کند ولی خیلی زود به مدیوم عکاسی علاقمند شد و در سال های ۱۸۴۵ تا ۱۹۱۶ نزد دیمیتری ایوانویچ ارماکوف عکاسی را فرا گرفت.
در سال های ۱۸۷۰ (۱۲۵۰ شمسی) بود که آنتوان تصمیم گرفت که همراه دو برادرش به ایران بیاید و از مردم، طبیعت و معماری ایران عکاسی کند. آنها همراه یک کاروان ابتدا به آذربایجان سپس کردستان و لرستان سفر کردند.
در سال ۱۸۸۳ (۱۲۶۲ شمسی) برادرها تصمیم گرفتند به تهران بیایند و یک آتلیه عکاسی در خیابان علاءالدوله (فردوسی فعلی) دایر کنند که آنتوان سرمایه هنری این فعالیت بود.
در تهران، آنتوان با لوئیز گورجینیان ازدواج کرد که حاصل این ازدواج چهار پسر و سه دختر بود. آنها در آتلیه عکاسی خود مشتریای از افراد سرشناس زمانه داشتند که مهم ترین انها ناصرالدین شاه بوده است. در همین سال ها آنتوان برای اینکه اطلاعات به روز درباره عکاسی داشته باشد هرسال به وین و سایر شهرهای اروپا سفر می کرد تا هم به اطلاعات تازه درباره عکاسی دست یابد هم اینکه دوربین ها و وسایل تازه عکاسی بخرد.
یک اتفاق مهم در فعالیت های آنتوان، قراردادی بود که با آلمان برای تهیه یک مجموعه عکس از غارها و آثار به جامانده از دوره هخامنشیان و ساسانیان در جنوب و جنوب غربی ایران بود که علیرغم خطرات این کار، آنتوان به واسطه آشنائی که با سران قبایل داشت که مشتریان او بودند، توانست این کار را به سرانجام برساند.
آنتوان در زندگی خود چندین نمایشگاه برگزار کرد و به جوایز معتبر زیادی در اروپا دست یافت و در خود ایران نشان سلطنتی شیر و خورشید به او تعلق گرفت و ناصرالدین شاه به ا. لقب “خان” داد و چس از او به نام “آنتوان خان” مشهور شد.
او مطالعات زیاد و عمیقی درباره تاریخ، شعر و ادبیات فارسی، روسی، فرانسه و ارمنی داشت و در بین دوستان خود که عمدتا از بین روشنفکران، دروایش، سران قبایل و سیاستمداران بودند به عنوان شخصی فهیم و مهربان شناخته می شد.
او همچنین درباره نقاشی ایران و نیز امپرسیونیسم فرانسوی به ویژه رامبراند مطالعات زیادی داشت و سعر کرده بود تا در عکاسی های خود ار نورپردازی های رامبراند در نقاشی الهام بگیرد.
اما به تدریج سرنوشت سر ناسازگاری با آنتوان گذاشت. در سال ۱۲۸۷ در جریان بمباران منزل ظهیرالدوله در خیایان فردوسی، استودیوی او که در این خیابان ویرانه شد و ۷۰۰۰ عکس از گنجینه او از بین رفت که بعدا توانست ۲۰۰۰ تای آن را بازسازی کند. اما در زمان حکومت رضا پهلوی نیز به عنوان مدرن سازی و مبارزه با مظاهر ارتجاعی قاجار دستور داد تا همه ۲۰۰۰ عکس او مصادره شود و به این ترتیب زندگی حرفه ای یک عکاس سرشناس تاریخ ایران به سر آمد.
آنتوان سوروگین در سال ۱۹۳۳ (۱۳۰۱ شمسی) در دهه نهم عمر خود بر اثر ابتلا به آلودگی کبد درگذشت و در فبرستان خانوادگی خود در تهران به خاک سپرده شد.
 

فلک در مکتبخانه

بقیه عکسها در ادامه مطلب: